Życie na ziemi dopasowało się do ciągłych zmian dnia i nocy – wszystkie organizmy mają wbudowany zegar biologiczny zsynchronizowany według światła słonecznego przez ośrodek w mózgu. Rytm dobowy wpływa na wydzielanie hormonów, które w ścisłej kolejności aktywują różne funkcje organizmu. Kiedy się starzejemy, hormonalny rytm dobowy często wariuje, co może prowadzić do trudności ze snem, utraty apetytu, spadku libido, braku energii, otępienia umysłowego i wyczerpania.
Rytm dobowy zostaje zaburzony także podczas podróży. Jet lag oznacza zachwianie równowagi między światłem rejestrowanym przez oczy i przesyłanym do mózgu a przesuniętym zegarem w naszych narządach wewnętrznych.
Zaburzony rytm dobowy wzmaga ochotę na jedzenie śmieciowe, zmieniając poziom hormonów, które odpowiadają za poczucie głodu i sytości. Dlatego osoby, które pracują w trybie zmianowym częściej cierpią na nadwagę i inne dolegliwości fizyczne i psychiczne, np. depresję.
Ogromną rolę w zburzeniach rytmu dobowego odgrywa elektryczność. Sztuczne światło wieczorem powoduje, że melatonina (hormon ułatwiający zasypianie) zaczyna działać z opóźnieniem. To z kolei powoduje, że kiedy kładziemy się spać, często przewracamy się z boku na bok, nie możemy się wyciszyć i usnąć.
Ajurweda, wywodzący się z Indii system medycyny, który powstał kilka tysięcy lat temu mówi, że czas między 18.00 a 22.00 to pora, żeby wyciszyć się i przygotować do snu. Czas między 22.00 a 2.00 w nocy to czas na głęboki sen. Czas na regenerację serca i wątroby. Dlatego powinno się kłaść spać o godzinie 22.00. Jeśli jesteśmy zsynchronizowani z naturą, powinniśmy wyczuć ten moment. To moment kiedy czujemy senność. Około 23.00 ta wieczorna senność mija, przychodzi drugi przypływ energii, pewien rodzaj pobudzenia. Dla wielu ludzi idealny czas na pracę ale z perspektywy Ajurwedy absolutnie nie!
„Sen to jakość w naszym życiu, która noc po nocy decyduje o tym, jak będzie wyglądał kolejny dzień” pisze w swojej książce „Zdrowie psychiczne z Ajurwedą” Maria Nowak-Szabat. Pora, o której zasypiasz ma ogromny wpływ na to, jak będziesz się czuła następnego dnia rano i w ciągu całego dnia. Jeśli chodzisz spać bardzo późno, również późno wydziela się melatonina i proces regeneracji organizmu ulega zaburzeniu. Rano nie masz energii, czujesz się jak w letargu i wspomagasz się kawą.
„Warto zsynchronizować się z naturą, bo jesteś naturą. Kiedy synchronizujesz się z jej rytmem, to nabierasz mocy, nabierasz energii życiowej. Działasz skutecznie, efektywnie, z radością” pisze Maria Nowak-Szabat.
Jeśli pragniesz poczuć się lepiej, odzyskać energię i dobre samopoczucie staraj się kłaść spać o godzinie 22.00 i wysypiaj się! Na 2 h przed snem nie korzystaj z telefonu, komputera i innych urządzeń emitujących światło. Zadbaj o zaciemnione i przewietrzone pomieszczenie przed snem. Jeżeli budzisz się w nocy o 2.00 lub 3.00 i nie możesz zasnąć, jest to oznaka nadmiernego stresu. W takie sytuacji unikaj kawy i napojów z kofeiną, szczególnie w godzinach popołudniowych. Działają one stymulująco i zakłócają cykl snu. Możesz wypróbować zioła wspomagające sen, takie jak korzeń waleriany, chmiel i korzeń lukrecji oraz inne naturalne środki na sen np. 5- HTP (tryptofan) i magnez. Możesz rozważyć także kupno melatoniny o powolnym uwalnianiu.
Bibliografia:
1.Zdrowie psychiczne z Ajurwedą, Maria Nowak-Szabat Krynki 2021
2.Chmiel – szyszki radości i zdrowia – Panacea – leki ziołowe
3.Korzeń waleriany w leczeniu bezsenności i zaburzeń pokrewnych – Panacea – leki ziołowe
4.Notatki własne z wykładów
Photo: gpointstudio – Freepik.com
