1. Insulina i jej rola w organizmie.
2. Glukagon i jego funkcja w organizmie.
2. Jak powstaje insulinooporność?
3. Objawy i konsekwencje insulinooporności.
Insulina i jej rola w organizmie
Insulina wydzielana jest przez trzustkę i pełni zasadniczą rolę w procesach metabolizmu przede wszystkim węglowodanów ale także tłuszczów i białek. Głównym zadaniem trzustki jest utrzymanie właściwego poziomu glukozy we krwi i dostarczenie składników odżywczych do wszystkich komórek ciała. Pierwszą odpowiedzią organizmu na dostarczoną mu porcję węglowodanów jest uwolnienie insuliny do krwiobiegu, która ma dwa podstawowe zadania:
– transport glukozy do komórek, aby te mogły wykorzystać ją jako źródło energii
– pomoc w przekształcaniu cukru w glikogen lub tłuszcz i magazynowaniu ich – odpowiednio – w wątrobie lub komórkach tłuszczowych. Tłuszcz jest magazynowany w tkance tłuszczowej w postaci trójglicerydów.
Insulina to rodzaj odźwiernego, który otwiera drzwi do poszczególnych komórek, dzięki czemu mogą one przyjąć odpowiednią ilość energii. Dzięki niej regulowany jest poziom cukru we krwi. Nadmierne ilości glukozy, których komórka już nie może przyjąć, zostają przekształcone w tkankę tłuszczową.
Insulina jest hormonem anabolicznym, który korzystnie wpływa na wzrost masy mięśniowej ale także niestety blokuje wykorzystanie tłuszczu jako źródła energii. Dlatego, gdy poziom glukozy spada, organizm ponownie sięga po pożywienie w celu dostarczenia energii, pomimo tego, iż ma zapasy zgromadzone w tkance tłuszczowej. Dlatego insulinę możemy nazwać też „hormonem tycia”.
Dopóki organizm działa dobrze, nadwaga nam nie grozi. Problem pojawia się wówczas, gdy przez dłuższy czas jemy produkty, które stymulują wydzielanie insuliny.
Glukagon i jego funkcja w organizmie
Inny hormon, zwany glukagonem, wywiera skutek odwrotny do insuliny. Przekazuje informację organizmowi, że pora spalać tłuszcz. Kiedy poziom insuliny spada na dłuższy czas, powinno nastąpić wydzielanie glukagonu, który sygnalizuje, że czas rozpocząć spalanie tłuszczu nagromadzonego w postaci trójglicerydów. Insulina i glukagon pozostają w stanie równowagi, a choć mają działanie odwrotne, to wspólnie utrzymują balans między procesami magazynowania i spalania substancji zapasowych w organizmie.
Jak powstaje insulinooporność?
Opornością na insulinę nazywamy stan, w którym zdolność organizmu do prawidłowego wykorzystania glukozy ulega wyraźnemu zmniejszeniu. Upośledzenie to może przejawiać się z różnym nasileniem i w zasadzie cukrzyca typu II jest w pełni rozwiniętą opornością na insulinę. Przyczyną oporności na insulinę może być zwykły, długotrwały, wieloletni nadmiar węglowodanów w pożywieniu. Badania naukowe potwierdzają, że dieta wysokowęglowodanowa a także wysokobiałkowa wpływa na stałą produkcję insuliny!
Jak to się dzieje? Otóż po spożyciu pokarmów bogatych w węglowodany proste w trzustce produkowana jest insulina, która jest niezbędna do tego, by do komórek dostała się glukoza – bez insuliny komórki głodują. Jednakże po latach wysokoprzetworzonej diety wysokowęglowodanowej ( i wysokobiałkowej) tkanki uodparniają się na stale podwyższony poziom insuliny i przestają na nią reagować. Glukoza nie dociera więc do komórek ale zostaje przerobiona na trójglicerydy i zmagazynowana w tkance tłuszczowej. W takie sytuacji komórki wysyłają do mózgu sygnał, że nie dostały pożywienia. W efekcie jesteśmy głodni mimo, że niedawno jedliśmy! I znowu sięgamy po produkty bogate w węglowodany….te z kolei znów powodują wzrost insuliny we krwi ….i błędne koło się zamyka:( .
Przewlekle podwyższony poziom insuliny we krwi prowadzi do rozregulowania całkowicie organizmu, mamy duży apetyt na słodycze i ochotę na podjadanie a waga mimo naszych wysiłków sportowych nie spada!
Objawy i konsekwencje insulinooporności.
Typowym objawem insulinooporności jest:
-otłuszczenie pasa brzusznego u kobiet oraz mężczyzn,
-otłuszczenie ramion,
-zmęczenie,
-ospałość
-problem z redukcją wagi mimo diety niskokalorycznej i sportu
Otyłość brzuszna (wisceralna) jest związana z otłuszczeniem narządów wewnętrznych a także z odkładaniem się złogów tłuszczu w objętych stanem zapalnym naczyniach krwionośnych. To z czasem prowadzi do zaburzeń metabolizmu, flory jelitowej i procesów wchłaniania w jelitach a w konsekwencji niedoborów pokarmowych i spadku odporności!
Powikłania insulinooporności:
-schorzenia sercowo-naczyniowe
-miażdżyca
-zawał serca
-udar mózgu
-cukrzyca typu II
-nadciśnienie
-choroby autoimmunologiczne
-zaburzenia gospodarki hormonalnej
Udowodniono również, iż wisceralna(trzewna) tkanka tłuszczowa jest aktywna metabolicznie i produkuje prozapalne cytokiny, które negatywnie wpływają na zdrowie.
Dlatego, jeśli zauważasz u siebie wymienione wyżej objawy, to nie czekaj, aż badania krwi potwierdzą insulinooporność. Przeanalizuj swoją codzienną dietę i mocno ogranicz węglowodany proste! Zwróć się o poradę do specjalisty dietetyka, który wyjaśni zasady żywienia i pomoże wprowadzić je stopniowo w życie.
Bibliografia:
1.Dominika Głąbska, Lucyna Kozłowska, Ewa Lange, Dariusz Włodarek, Dietoterapia, Warszawa 2022.
2.Materiały: Kurs specjalista ds. zaburzeń endokrynnych.
3.Beata Anna Dąbrowska, Dieta warzywno-owocowa dr Ewy Dąbrowskiej i co dalej, Kraków 2019.
Photo: Freepik.com
