MIKROBIOTA JELITOWA

1. Co to jest mikrobiota jelitowa?
2. Budowa układu pokarmowego.
3. ZJD i SIBO – najczęstsze choroby jelit.
4. Jak zadbać o mikrobiotę jelitową?

CO TO JEST MIKROBIOTA JELITOWA?

Czy wiesz, że bakterii zamieszkujących nasz układ pokarmowy jest około 2 kilogramów? Ten zbiór mikroorganizmów to mikrobiota jelitowa. Jest bardzo specyficzny dla każdego z nas, podobnie jak linie papilarne. To mikrokosmos, prowadzący w naszych jelitach własne, odrębne życie! Uważa się, że mikrobiotą stanowi nasze dodatkowe „centrum sterowania”. Bakterie jelitowe sterują naszym apetytem, kierują metabolizmem, mają wpływ na odporność i psychikę. Istnieje specjalne połączenie między jelitami a mózgiem, jest to tzw. oś mózgowo-jelitowa. W jelitach istniej autonomiczny układ nerwowy. Steruje on pracą całego układu pokarmowego. Popularne powiedzenie mówi, że „człowiek jest tym, co je”. Mikrobiota decyduje zatem „czym jesteśmy”. Jest zdrowa i szczęśliwa, gdy dostaje to, o co się upomina. Szczęśliwa mikrobiota to również zdrowy i szczęśliwy jej właściciel😊

Jeśli najchętniej odżywiamy się frytkami, chipsami, zupkami w proszku , jemy często produkty z puszek, ciasta, ciasteczka i mięso w połączeniu z ziemniakami, to skazujemy naszą mikrobiotę na zagładę☹ I to w czasie nie dłuższym niż 6 tygodni!. Alkohol, nikotyna i nadużywanie leków przyspieszają ten proces, stanowiąc ostatni gwóźdź do trumny.

Zniszczenie flory bakteryjnej najłatwiej rozpoznać po zaburzonych procesach trawiennych, jak biegunki, zaparcia, wzdęcia, nieprzyjemny zapach z ust, wypadanie włosów czy wypryski skórne.  Zniszczone jelita i złe nawyki dietetyczne powodują nadwagę, dlatego wielu ludzi ucieka w restrykcyjne diety odchudzające. I tak np. modna ostatnio dieta karniwora (mięsna). Długotrwałe, wielomiesięczne czy nawet wieloletnie stosowanie takich diet może powodować silne zakwaszenie organizmu, problemy ze stawami, włosami, skórą etc. Zmienia się również na niekorzyść mikroflora jelitowa.

Prawidłowo żywione bakterie wspierają nasze trawienie i produkują dla nas witaminy, hormony, a także neuroprzekaźniki (np. serotoninę, noradrenalinę, dopaminę i inne). Drastyczne, monotonne diety to dla mikrobioty koniec świata. Mnóstwo dobrych bakterii zostaje wtedy zagłodzonych ☹

Przyjmowanie antybiotyków „tak na wszelki wypadek”, żeby infekcja się nie rozwinęła oraz każda długotrwała antybiotykoterapia to dla bakterii w przewodzie pokarmowym zagłada! Po 7-dniowej antybiotykoterapii nasz przewód pokarmowy dochodzi do siebie przez 1-2 lata!

BUDOWA UKŁADU POKARMOWEGO

Nasz układ trawienny  to system długich, elastycznych przewodów oraz wspomagających je narządów i gruczołów. Każdy jego odcinek ma swoją specyfikę, każdy zamieszkiwany jest przez inne bakterie.

Układ pokarmowy dzieli się na:

1.Przewód pokarmowy, w którego skład wchodzą:

 – jama ustna

– gardło

– przełyk

– żołądek

– jelito cienkie

-jelito grube

2.Dwa gruczoły: wątroba i trzustka.

Jelito cienkie jest najdłuższym odcinkiem układu pokarmowego, ma niemal 3 metry długości. Składa się z dwunastnicy, jelita krętego i jelita czczego. Kosmki, które znajdują się na całej wewnętrznej powierzchni jelita zwiększają powierzchnię wchłaniania substancji.

Dwunastnica jest początkowym i zarazem najkrótszym odcinkiem jelita cienkiego (ok. 30 cm). Kształtem przypomina literę C.

Jelito czcze ma 2-5 m długości. Tutaj zaczyna się zasadnicza część trawienia.

Jelito kręte przechodzi w jelito grube. Zachodzi tutaj końcowe trawienie.

Jelito grube to ostatni odcinek przewodu pokarmowego. Ma 1,5 m długości. Dzieli się na jelito ślepe, okrężnicę, i odbytnicę (kończy się odbytem). W jelicie grubym bakterii żyje najwięcej i tutaj zachodzi wchłanianie wody, soli mineralnych i niektórych witamin (m.in. K i B). Syntezowane są one dzięki obecności bakterii symbiotycznych.

Jelito grube oddzielone jest od jelita cienkiego zastawką krętniczo- kątniczą. Uniemożliwia ona cofanie się treści z jelita grubego do jelita cienkiego. Ale zastawka nie zawsze działa tak jak powinna. Jeśli niepożądane bakterie przeniosą się do jelita cienkiego i zaczną się tam mnożyć, to mogą wywołać poważne zaburzenia!

ZJD i SIBO

Dwie najczęściej diagnozowane choroby jelit, które bardzo często idą ze sobą w parze, to ZJD i SIBO.

• ZJD czyli Zespół jelita drażliwego ( z ang. IBS- Irritable Bowel Syndrom).
• SIBO czyli Zespół przerostu bakterii w jelicie cienkim (z ang. Small intestinal bacterial overgrowth).

Obydwa te zaburzenia  mają podobne, bardzo nieprzyjemne objawy – ale o tym więcej w następnym artykule.

JAK ZATEM ZADBAĆ O MIKROBIOTĘ?

1. Nie stosuj drastycznych, ubogoskładnikowych diet
2. Nie przyjmuj antybiotyków bez wyraźnych wskazań lekarskich
3. Wyeliminuj z diety cukier (lub ogranicz do minimum)
4. Jedz jak najczęściej kiszonki
5. Jedz jak najczęściej żywność zwierającą błonnik czyli np. otręby, płatki owsiane, kasze gruboziarniste, komosa ryżowa
6. Jedz codziennie warzywa
7. Jedz żywność zawierającą kwasy omega-3 (tłuste ryby morskie, awokado, orzechy włoskie, pekan, siemię lniane, nasiona chia)
8. Wyeliminuj z diety żywność wysokoprzetworzoną czyli np. w puszkach, w proszku
9. Unikaj żywności mrożonej oraz gotowej do spożycia
10. Śpij codziennie minimum 7 godzin
11. Ćwicz regularnie
12. Spaceruj codziennie na świeżym powietrzu
13. Unikaj przewlekłego stresu

Bibliografia:

1. Adam Bochenek, Michał Reicher: Anatomia człowieka tom II. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2010.
2. Notatki własne z wykładów.

Photo: Freepik.com